Các thành phần cơ bản của quan hệ pháp luật dân sự

Quan hệ pháp luật dân sự là quan hệ xã hội do các quan hệ pháp luật dân sự điều chỉnh, tức là quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực dân sự, các quan hệ liên quan đến yếu tố nhân thân và tài sản trong các lĩnh vực dân sự, hôn nhân gia đình, lao động, thương mại…

Vì là một dạng của quan hệ pháp luật nên quan hệ pháp luật dân sự cũng có chủ thể, khách thể và nội dung cấu thành.

(i) Chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự

Chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự là những người tham gia vào quan hệ pháp luật dân sự, có cả quyền và nghĩa vụ trong quan hệ pháp luật dân sự đó. Chủ thể bao gồm:

– Cá nhân: Công dân Việt Nam, người nước ngoài và người không quốc tịch.

– Pháp nhân: Có pháp nhân thương mại và pháp nhân phi thương mại;

– Hộ gia đình.

– Tổ hợp tác.

– Nhà nước CHXHCN Việt Nam: Chủ thể đặc biệt.

Mọi chủ thể đều có quyền tham gia vào quan hệ pháp luật khi có nhu cầu để thỏa mãn nhu cầu và lợi ích vật chất, lợi ích tinh thần của chủ thể đó.

Điều kiện để trở thành chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự:

– Có năng lực pháp luật dân sự: Là khả năng của chủ thể có quyền dân sự và nghĩa vụ dân sự do pháp luật quy định (điều kiện cần);

– Có năng lực hành vi dân sự: là khả năng chủ chủ thể bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự (điều kiện đủ).

(ii) Khách thể của quan hệ pháp luật dân sự

Khái quát nhất, chính nguyên nhân dẫn đến sự phát sinh quan hệ pháp luật dân sự được xác định là khách thể của quan hệ pháp luật dân sự. Có những nhóm khách thể sau:

– Tài sản là khách thể trong quan hệ pháp luật dân sự về quyền sở hữu: vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản;

– Hành vi là khách thể trong quan hệ pháp luật dân sự về nghĩa vụ hợp đồng: là cái mà các chủ thể đều hướng tới.

– Các giá trị nhân thân: là lợi ích phi vật chất gắn liền và không thể tách rời với chủ thể nhất định như nhân phẩm, danh dự, hình ảnh…

– Kết quả của các hoạt động tinh thần sáng tạo: các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật; sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp.

(iii) Nội dung của quan hệ pháp luật dân sự

Là sự tổng hợp các quyền dân sự và cả nghĩa vụ dân sự của các chủ thể trong một quan hệ pháp luật dân sự cụ thể.

– Về quyền dân sự:

+ Là cách xử sự được phép của người có quyền năng;

+ Quyền dân sự của các chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự khác nhau thì sẽ có nội dung khác nhau;

+ Các chủ thể có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt những tài sản thuộc quyền sở hữu của mình trong khuôn khổ pháp luật quy định. Thông qua các hành vi của mình nhằm thỏa mãn quyền của mình hoặc là có quyền yêu cầu người khác thực hiện hành vi nhất định (chuyển giao tài sản, trả tiền…). Ngoài ra, chủ sở hữu cũng có thể thực hiện quyền của mình thông qua người khác, được gọi là ủy quyền.

+ Và khi quyền dân sự bị vi phạm, chủ thể có thể sử dụng biện pháp để bảo vệ như tự mình bảo vệ hoặc yêu cầu pháp luật bảo vệ.

– Về nghĩa vụ dân sự:

+ Là cách xử sự bắt buộc của người có nghĩa vụ đối với người có quyền;

+ Là việc mà theo quy định pháp luật, một hoặc nhiều chủ thể phải làm một công việc hoặc là không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể có quyền;

+ Nếu người có nghĩa vụ dân sự không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ của họ một cách tự nguyện thì sẽ bị buộc phải thực hiện đúng nghĩa vụ đó. Bên cạnh đó, nếu gây ra thiệt hại thì sẽ phải bồi thường thiệt hại có xảy ra.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Hỗ trợ chúng tôi bằng cách tắt TRÌNH CHẶN QUẢNG CÁO của bạn!

Cảm ơn bạn đã chọn website CỐ VẤN PHÁP LÝ!
Có vẻ như bạn đang sử dụng trình chặn quảng cáo. Quảng cáo tài trợ kinh phí cho website chất lượng và hoạt động tốt hơn.
Vui lòng cho phép quảng cáo để tiếp tục thưởng thức những thông tin pháp luật mới nhất mỗi ngày.